Nisan 2008 için Arşiv

OSMANLICA TAPU TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ

Cumartesi, 19 Nisan 2008

Ahkâm   : Hükümler
Ahz u kabz  : Her iki sözcük, almak anlamına gelir.
Ahz u itâ  : Alıp verme 
Akâr   : Gayrimenkullerden kirâ yoluyla sağlanan gelir
Akârât   : Gelir sağlayan gayrimenkuller
Akârât-ı Vakfiyye: Vakıf gayrimenkuller; evler, dükkânlar ile bunların getirdiği gelir  
Akçe   : Osmanlı döneminde gümüş para cinsi ve birimi
Akid      : Sözleşme, bir sözleşmede taraf olan kişi
Âmm       : Genel, umumi, herkese ait
Âmme emlakı     : Kamu taşınmaz malları
Âmm ve şâmil : Umumi ve kapsamlı
Amme arâzisi : Kamu toprağı
Arâzi-i mîrîye : Mîrî yani devlete ait topraklar, arazi-i emiriyye
Arz       : Toprak; sunma, bildirme
Arzen   : Genişlik, en
Arâzi-i mahmiyye: Geliri  (rakabesi)  Hazineye  ait   bulunan  araziden   koru,  mer’a, yol,  pazar   yerleri   gibi    halkın   gereksinimlerine ayrılmış yerler
Arâzi-i mukâta‘a: Maktû (götürü) bir vergiye bağlanmış arazi, kesime   verilmiş topraklar; devlete hizmeti geçen önemli kişilere bizzat devlet tarafından geliri veya vergisi terk edilen topraklar
Arâzi-i mahlûle : Tasarruf sahibinin intikal sahibi bırakmaksızın ölümü ile hazineye dönen miri arazidir.
Arâzi-i mektûme : Devlete ait olduğu halde, devletin hakkı çiğnenerek haksız ve fuzulen işgal edilen arazi
Arâzi-i mezrû‘a : Ekilen arazi
Arâzi-i selîha : Çıplak arazi
Arazi-i seniyye : Saltanat makamını işgal edenlere ait toprak
Asabe-i nesebiyye: Kan ve soy yoluyla akraba
Asiyâb   : Değirmen
Aslah (eslah) : En uygun (Vakfiyelerde en uygun oğul diye geçer)
Atîk   : Eski
      -B-

Bâ       : Farsça ile, -li, lu eki
Bâ-temessük  : Temessük ile  (tasarruf olunan toprak)
Bâ-hüccet  : Hüccet ile (tasarruf olunan toprak)
Bâ-tapu   : Tapu ile  (tasarruf olunan toprak)
Ba‘de   : Sonra
Ba‘demâ      : Bundan böyle
Bâc       : Örfî vergi
Bâd-i hevâ     : Kayıt dışı, önceden belirlenenin dışında gelen gelir;  Bedava, parasız
Bâb       : Bölüm, kapı
Bâni   : Kuran, yapan, bina eden
Bedel-i ferâğ : Miri arazi ve çifte kiralı (icareteynli) vakıf taşınmazlarının tasarruf haklarının devredilmesi karşılığı alının paradır.
Bedel-i misl : Arazi hukukunda tasarruf hakkı karşılığı emsaline uygun ödenen para
Bedel-i müsemmâ : Akitte tayin olunan bedel
Benûn   : Üç veya daha ziyade çocuklar
Ber-mûceb-i âtî : Aşağıda geleceği gibi, Aşağıda ifade olunacağı üzere
Ber-mu‘tâd  : Alışılageldiği üzere,  devamlı yapılagelen usule göre
Berî‘ü′z-zimme : Zimmetten veya borçlardan kurtulmuş, temize çıkmış
Bey‘-i bi′l-istiglâl : Satış ve kiralamanın aynı anda yapıldığı satış, malı satıp aynı anda gelir ve menfaatını elinde tutuma
Bey‘-i bi′l-vefâ : Medeni  Kanunun  yürürlüğe girmesinden evvel yapılmış gayri menkul rehni, vefaen satış, satılanın ileride satan tarafından geri satın alınması şartıyla yapılan satış
Bey‘-i bi′ş-şart : Şartla satım,  şartlı satım
Bey‘ u şirâ  : Alış-veriş, alım-satım.
Beyninde  : Arasında, aralarında
Bidâyet   : Başlangıç
Bin       : Oğul
Bint   : Kız
Bilâ   : -sız ekinin görevinde olmak üzere Arapça sözcüklerin başına getirilerek sıfat yapar ve bileşik yazılır.
Bilâ-zevc  : Kocasız, kocası sağ olmadığı halde
Bilâ-zevce  : Karısız, karısı sağ olmadığı halde
Bilâ-veled  : Çocuksuz, çocuğu olmayan
Bilâ-ebeveyn : Anası ve babası olmayan
Bu dahi   : Bu da bir öncesi gibi, yukarıda geçenin aynısı
 
      -C-
Câr       : Komşu
Câri   : Uygulanan
Cânib   : Taraf, cihet, yön
Cânib-i yemîn :  Sağ taraf
Cânib-i yesâr :  Sol taraf
Cihet-i i‘tâ-yı senet: Senetin veriliş sebebi, (iktisâb)
Cebel   : Dağ
Cenâh   : Yan taraf
Cenâb   : evin yan tarafı, avlu (hürmet bildirilen sıfat olarak da kullanılır)
Cenûb   : Güney
Cedîd   : Yeni
      -D-

Dâyin   : Alacaklı
Dâimi kayıtlar : Tapu İdarelerinde iş sahiplerinin müracaatı üzerine tutulan kayıtlar
Deyn   : Borç
Defter-i Hâkânî : Eskiden taşınmazlar hakkındaki kayıt ve tescillerin işlendiği defterin adı.Tapu-Tahrir Defterleri için de bu ad kullanılmıştır. Bugünkü tapu sicilinin karşılığıdır.  
Defter-i Hâkânî İdaresi: Şimdiki tapu dairelerinin eski adı.
Defter-i Hâkânî Nâzırı: Osmanlı Devleti zamanında tapu ve kadastro işlerine bakan nâzır, bakan
Der-Sa‘âdet  : Osmanlı Döneminde İstanbul′a verilen ad
Derûn   : İçinde
Devir ve temlîk : Bir hakkın bir kimseden başka bir kimseye geçmesi

      -E-

Eb       : Baba, ata
Eben an cedd : Babadan oğla (Ebâ an cedd)
Ebnâ   : Oğullar
Ebnâ-yı ebnâ : Kız ve erkek çocukları ile kız ve erkek torunları ifade eder.
Ebeveyn   : Ana, baba
Ebvâb   : Kapılar
Ekber   : Daha (en, pek büyük), vakfiyelerde geçer.
El-yevm   : Halen, bugün
Emâkin   : Mahaller, mekanlar, mevkiler, yerler
Esbâb   : Sebepler
Esâmi   : İsimler
Eşcâr   : Ağaçlar
Eşcâr-ı müsmire : Meyveli Ağaçlar
Eşcâr-ı gayr-i müsmire: Meyvesiz ağaçlar
Eş       :Onun
Eşhâs   : Şahıslar
Erba‘a   : Dört
Erbâb   : Sahipler, malikler
Etrâf-ı erba‘ası: Dört tarafı
Evkâf   : Vakıflar
Evkâf-ı Hümâyûn : Padişahların ve padişahlara mensup olanların vakıfları
Evlâd-ı sulbiyye: Vakıfta bir kimsenin çocuklarını anlatan terimdir. Bir adamın torunları onun  evlâd-ı sulbiyyesidir.
Evlâd-ı ümm  : Ölenin ana bir oğlan ve kız kardeşleri
Evrâk-ı müsbite : Tapu sicilini tamamlayan belgeler
Evlâd-ı inâs : Kız çocukları (vakfiyelerde geçer)
Evlâd-ı yol     : Çoluk çocuk (vakfiyelerde)

                        -F-

Ferâğ   : Satış (Bir mülkün tasarruf, sahip, olma hakkını başka terk etme, Arazi Kanununda ise miri veya vakıf arazin yararlanma hakkının satışı)
Fevk   : Üst
Fevkânî   : Binanın üst kısmı, binanın üst katı
Fevkânî tahtânî : Altlı üstlü
Fevt   : Ölüm

                        -G-

Garb   : Batı
Gars   : Ağaç, fidan dikmek
Gayr-i menkûl : Taşınmaz mal
Gayr-i musakka : Susuz

                        -H-
                     
Hafîd           :Torun
Hakk-ı  karâr : Arazi Kanunun 78 nci maddesinde belirtilen nizasız 10 yıllık zilyetlik
Hakk-ı şurb  : Su hakkı
Hâne   : Ev
Hatt   : Çizgi, sınır çizgisi
Hüccet   : Delil
Hüccet-i şer‘iyye: Şeriyye mahkemelerinden sırf mülk taşınmazlar için verilen belge
Hâvî   : İçine alan, ihtiva eden

                        -İ-

İbn       : Oğul, erkek çocuk
İbniyye   : Ölenin oğlunun kızı veya oğlunun oğlunun kızıdır.
İbnân   : İki çocuk
Îcâr   : Kiraya verme
İcâre   : Kira, gelir
İfrâz   : Parçalara ayırma
İhyâ   : Diriltme, canlandırma, tazelik verme
İhyâen   : (Ham arazinin) ıslahıyle iktisap
İhyâ-yı mevât : İşlenmemiş toprağı ekime elverişli bir hale getirme, işleme
İntikâl   : Geçirim; geçme, bir mal üzerindeki tasarruf hakkının yasa ile belli kesimlere geçmesi
İntifâ   : Yararlanma, kullanma
İrs    : Veraset, soya çekim

                        -K-

Kuyûd   : Kayıtlar
Kuyûd-ı kadîme : Eski Kayıtlar
Kadîm   : Eski
Kal    : Sökme, çıkarma (ağaç)
Kâin   : Bulunan, mevcut olan
Karye   : Köy
Kebîr   : Yaşça büyük, kebîre: büyük kız evlat (vakfiyede geçer)
Kurâ   : Köyler
Kürûm   : Bağ çubuğu
Köm       : 1- Küme , y  2- Küçük ağıl

                         -L-

Lâ-bî-şartın : Şarta dayanmaksızın
Leb-i derya  : Deniz kenarı, sahil
Li-ebb   : Baba bir kardeş
Li-ümm   : Ana bir kardeş
Livâ : Sancak; Osmanlı döneminde sancak olarak tanımlanan idari birim. Başında sancakbeyi bulunurdu. Tanzimat sonrası dönemde livânın başında bulunan görevliye mutasarrıf da denilmiştir.
Li-ecli’l imâr : İmar edilmek üzere

                          -M-

Maâdîn   : Madenler
Ma‘an   : Beraber, birlikte
Mâbeyn   : Ara
Mâbeyn senedi : Ara senedi
Mâfevk   : Üst mahal
Mağrib   : Garp, batı, batıda bulunan
Mahal   : Yer
Mahdûm   : Oğul, evlat
Mâ-i câri  : Akarsu
Mâ-i lezîz  : İçilecek su, lezzetli su, memba suyu
Mahdum          :Oğul, evlat
Mâlik   : Mülk arazinin sahibi
Ma‘rûf   : Herkesçe bilinen
Ma‘tûh(e)  : Bunamış, bunak; sakat, kötürüm, amelmânde 
Ma‘tûk   : Azat olunmuş, azatlı
Mazbata   : Tutanak
Mazbût vakıflar : Yönetimi   devlet  tarafından ele alınmış vakıflar; bir vakıf iki şekilde  mazbut  vakıf  olur; ya bütün vakıf yöneticileri ölmüştür veya  vakfeden  kişi  yönetici  göstermemiştir.  Bu
durumda  bu   vakıfların  yönetimi  devlet  tarafından  ele alınır; devlet bu yönetimi Vakıflar Genel Müdürlüğü eli ile kullanır.
Mebâni   : Binalar, yapılar
Mebde’   : Başlangıç
Meccânen  : Ücretsiz, parasız,karşılıksız
Meclis-i idâre : İdare meclisi, yönetim kurulu
Mecmû‘an  : Toplu olarak, toptan
Mecmû‘u   : Tümü, tamamı
Me’cûr   : Kiraya verilen şey, kiralanan
Mecelle   : Osmanlı İmparatorluğu′nda Tanzimat′tan sonra  yapılan kanunlaştırma   hareketleri  sırasında,Ahmet Cevdet Paşa’nın başkanlığı altındaki bir bilim kurulu tarafından hazırlanan, dayanağı İslam  dini olan, daha çok  borçlar 
hukukunu  ve  kısmen  de  eşya hukuku ile yargılama hukukunu içine alıp, aile ve miras hukukunu kapsayan,kazuist metoda göre hazırlanmış 1851 maddelik bir yasa.
Menzil         : Mesafe, yollardaki konak yeri, bir günlük yol, ayrıca ev anlamında da kullanılır
Mesâha   : Ölçme, ölçümleme, yüz ölçümü
Mesken   : Kişinin fiilen oturduğu yer, konut
Mezkûr   : Zikredilen, sözü edilen
Mıntıka   : Bölge, yer, mahal
Merbût   : Bağlı
Merhûn   : Rehnedilen mal
Mer‘iyyet     : Yürürlük
Memât   : Ölüm
Memlûk   : Birinin malı olan
Menâfi   : Menfaatler
Metrûk      : Terk edilmiş
Mevrûs mal  : Miras yolu ile edinilen mal
Mikyas   : (Ölçek) Kıyas edecek alet, uzunluk ölçüsü
Mine′l-kadîm  : Oluşuna, kimsenin bilemeyeceği kadar eski olan bir zamanı ifade etmektedir.
Mîrî arâzi     : Çıplak mülkiyeti devlete, sadece tasarruf hakkı şahsa ait (Arz-ı mîrî)olan   taşınmaz  (tarla;  çayırlık,  yoncalık,  harman  yeri, yaylak, kışlak ve koruluk gibi) 
Mu‘accele     : Önden alınan. Vakıf kiraların ya da mâlikâne usulü ile  işletilen mukataalardan peşin alınan kısmına da denir.
Mu‘addel  : Değiştirilmiş, tadil edilmiş
Mubâdil   : Başkasının yerine getirilmiş, bir şeye bedel tutulmuş
Mu’eccel  : Tecil edilmiş, mühletli, sonraya bırakılan, peşin olmayan
Muharrer  : Yazılı
Muhtevi   : İçinde bulunan, ihtiva eden
Mukâtaa         : Arapça mukâtaa kelimesi bir bütünün kısımlara ayrılması ve kesim olarak belirlenmesi anlamına gelir. Osmanlı toprak sisteminde veya devlete ait gelir kelemlerinin belirli kısımlara ayrılması anlamında kullanılmıştır. Daha sonra bu kısımlar belli bir ücret karşılığında kiraya verilir. Aynı zamanda bağ, bahçe, arsa durumuna getirilen ekim toprağı için verilen vergi için de kullanılır.
Mukayyed  : Kaydedilmiş
Munkalib  : Değişen
Musakkâ   : Sulu (suyu olan) tarla, gayr-i musakkâ: susuz tarla
Musakkaf  : Üstü damla örtülü (bina), gayrimenkul kiralarına ilişkin
Musakkafât  : Ev, han ve dükkan gibi üstü dam ile örtülü yerler
Mutasarrıf      : Tasarruf hakkı ve salahiyeti olan kişi. Bir malın sahibi.   Eskiden vilâyetten küçük olan sancak ya da diğer adı ile livânın yöneticisi. Mîrî veya vakıf araziye tasarruf eden kimse
Muteber      : İtibar edilen, kabul gören
Müceddeden  : Yeniden, zilyetlikten
Mülâhazat  : Açıklamalar
Mülhak Vakıflar : Vakfın vakfiyesindeki şartlara göre vakfın işlerini gören(mütevellileri) tarafından idare olunan vakıflardır.Vakıflar Genel Müdürlüğü denetimine tabidir.
Mülk arâzi     : Hem tasarruf hakkı, hem de rekabesi (geliri) kişilere ait olan her nevi emlak
Mültekâ-yı nesâb: İki veya daha çok kimsenin neseplerinin birleştiği şahıstır.
Münâkale  : Bir taşınmazla ilgili yeni kayıtla eski kayıt arasında bağlantı kurma. (tedavül)
Münhedim  : Yıkılan, çöken (binalar için), yıkık
Müseccel   : Tescil edilen
Müstakilen  : Yalnız, kendine ait
Müstegallât  : Vakfa gelir getirmesi için tavanlı, damlı ve damsız vakfedilmiş olan mallar anlamına gelen müstegal kelimesinin çoğuludur. Çatısı bulunmayan arsa bağ bahçe   gibi yerler
Müştemilât  : Taşınmazın kullanılmasını kolaylaştıran ek tesis
Müte‘âkib  : Sıra ile, birbirinin arkasına gelen
Mütesâviyen  : Eşit olarak
Müteselsil  : Ardarda
Müteveccihan : Dönülerek
Müteveffâ  : Vefat etmiş (erkek)
Müteveffiye  : Vefat etmiş (kadın)
Mütevelli  : Bir vakfın idaresine memur edilen kimse

                              -N-
 
Neslen ba‘de neslin : Nesilden nesile

                              -P-

Peder   : Baba
Pedereş   : (Onun) babası

                              -R-

Ra       : Rebi‘ü’l-âhir ayının kısaltma işarettir
Rab‘      : Vasat, orta boylu. Avlulu ev
Rabbu′l-mâl     : Mal sahibi, İslam Hukukunda mâlik anlamında kullanılır.
Rabbe      : Üvey ana
Rakabe         : Kuru mülkiyet, çıplak mülkiyet, Bir arazinin asıl mülkiyeti.
Rekabe etmek    : Vakfın gelirini aslına ilave etmek

                              -S-

Sağîr   : Küçük yaşta erkek
Sağire   : Küçük yaşta kadın
Sâlis   : Üçüncü
Sâlisen   : Üçüncü olarak
Satıh   : Yüzey, bir şeyin dış yüzü
Sehim, sehm  :  Hisse, pay.
Semen   : Satışlarda verilen para, değer, tutar
Sübût-ı-şer‘i : Şer’i esaslara göre sabit olan haklar
Süknâ   : Oturma (oturulacak yer)

                              -Ş-

Şimâl   : Kuzey
Şark   : Doğu

                              -T-

Tahcîr         : Arazinin çevresinde başkaları tarafından el konulmaması için taş ve benzeri şeyler koymak
Tahtânî   : Binanın alt kısmı
Tahte′l-arz  : Yer altı
Tahvîl   : Değiştirme
Tahrîr   : Yazma
Tapu Temessükü : Tapu memurları tarafından eski tarihlerde verilen senet
Tarîk   : Yol
Tarîk-i âmm  : Geniş yol, cadde, genel yol, kamuya ait yol.
Tarîk-i hâs  : Bir veya birkaç eve mahsus çıkmaz sokak, özel yol
Tarafeyn  : Taraflar
Tasdikli Yoklama Defteri: Yoklama memurları, ihtiyar heyetleri ve idare kurullarınca tasdik edilmiş defter.
Tasdiksiz yoklama Defteri: İl   ve  ilçe  idare   heyetlerinin    tasdikinden    geçmemiş, tahakkuk ettirilen tapu harçları tahsil yönüne gidilmemiş ve    Defterhane’ye        gönderilmemiş  yoklama esas                        defterleridir.  Hukuki kıymeti yoktur. Ancak isbat vesikası mahiyetindedir.
Tebâdül   : Değişme
Tehcîr   : Göç ettirmek
Temâdi   : Birbirinin devamı, devam etmek.
Temlîk   : Mülk olarak vermek, mülkiyeti bir bedel karşılığında başka birine nakletmek
Temellük  : Mülk edinmek
Temessük  : 1-  Eski hukukta borç senedi2- Has, timar ve zeamet sahipleri ile  mütevelliler tarafından verilen, miri ve vakıf arazide tasarruf yetkisini bildiren belge
Terkîn   : Silme (kayıttan düşürme)
Teselsül  : Zincirleme
Tevliyet  : Vakıf malları üzerinde kullanma yetkisi, vakıf işine bakma  görevi. Bu görev sahiplerine mütevelli denir.
Tezyîd   : Artırma
Tefvîz         : Para mukabilinde hükümet tarafından verilen veya satılan  bir hak mukabilinde hükümet tarafından verilen
Takdîr-i bedel : Bir gayrimenkul malın emsaline göre bedelini takdir etme
Tashîh   : Düzeltmek
Tûl       : Uzunluk
Tûlen   : Uzunluğu
Tedâvül   : Tapu kayıtları tesis edildikten sonra alım, satım, ifraz,intikal gibi sebeplerden dolayı şahıslar arasında gelen değişiklikler.
Tevsîk   : Vesikalandırma, sağlamlaştırma, yazılı hale getirme
Teb‘a-i Devlet-i Aliyye: Osmanlı Devletine bağlı, tabi
Tekye   : İbadet ve ders için toplanılan yer

                               -U-

Uhde   : Bir kimsenin üzerinde olan iş, sorumluluk

                               -V, Y-
                              
Vakıf Temessükü : Vakıf memurları tarafından eski tarihlerde verilen senet
Vakf-ı müstesnâ : Vakıflar idaresinin müdahale ve mürakabesi olmaksızın,  doğrudan doğruya mütevellileri tarafından idare olunan  vakıflar
Veled     : Oğul (gayri müslimler için)
Vefâen ferâğ : Taşınmaz mal rehni
Veledân     : Çocuklar (Gayri Müslimler için)
Yoklama Kayıtları: Rumi 1288-1325 tarihleri arasında miri arazinin, yetkili  memurlar tarafından mahalline gidilerek, yerinde görülüp incelenerek tutulan kayıtlar.
Yemîn   : Sağ
Yemîni   : Sağ taraf
Yesâri   : Sol taraf
Yemîn ü yesâr : Sağ ve sol

                                -Z-

Zabıt Kayıtları : Kadastro  (tapulama) görmeden önce taşınmazlarla ilgili    tutulan tapu kayıtları.
Zâde   : Oğul, evlat
Zâviye   : İbadet ve ders için toplanılan yer
Zahri   : Arkası, arkaya ait.
Zevc   : Koca
Zevce   : Karı
Zımn   : İç taraf
2)KAYITLARIN NEVİ VE İKTİSAP SÜTUNUNDA GEÇEN
HİSSE ORANLARI    ARAPÇA BAYAĞI KESİRLER

Nısıf      : 1/2, yarısı
Sülüs      : 1/3’ü
Sülüsan (sülsan): 2/3’ü
Rub‘      : 1/4
Râbi‘     : Dördüncü
Râbi‘an     : Dördüncü olarak
Hums   : 1/5
Südüs    : 1/6
Subu‘         : 1/7
Sümün     : 1/8
Tüs‘     : 1/9
3) ESKİ KAYITLARDA BULUNAN VE DEĞİŞİK YÖRELERDE KULLANILAN MAHALLİ ÖLÇÜLER

Eski yüzölçümü birimleri:
1 Atik Dönüm  =1600 Arşın kare = 918,672m2.             
1 Atik Evlek  = 400 Arşın kare = 229, 668 m2.
1 Arşın kare  = 0, 57417 m2.
1 Cedid Dönüm     = 2500.00 m2.
1 Cedid Evlek  = 100.00 m2.
1 Kirah       = 1 dm2.
1 Cerip       = 60X60=3600 Zira=2067, 012 m2.
1 Zira       = 0, 57417 m2.

Eski uzunluk ölçü birimleri:
1 Fersah  = 7500 Arşın = 5685 m.
1 Berid   = 4 Fersah = 22740 m.
1 Merhale  = 2 Berid = 45480 m.
1 Kara mili  = 2500 Arşın = 1895 m.
1 Kulaç   = 2, 5 Arşın= 1, 895 m.
1 Arşın   = 0, 75774 m.
1 Parmak  = 1/24 Arşın= 0, 03157 m.
1 Hat   = 1/12 Parmak= 0, 00263 m.
1 Nokta   = 0. 00022 m.
1 Urup   = 0, 085 m.
1 Endaze  = 0, 65 m.
1 Adım   = 0, 75774 m.
1 Hatve   = 0, 75774 m.
Kullanıldığı Yöreye Göre Değişen Ölçü Birimleri

Bölgesi          Ölçü birimi   Metrik karşılığı
AFYON    1 Dönüm       2000, 00 m2.
ANKARA    1 Mucur        32, 3544 m2.
   “    1 Şinik       129, 1883 m2.
    “    1 Yarım       516, 753 m2.
AYDIN    1 Satraç     0, 57417 m2.
ARHAVİ    1 Kıyye       150, 00 m2.
BURSA    1 Muzur       4643, 36 m2.
ÇUMRA    1 Dönüm       2500, 00 m2.
      “    1 Havayi    17 Litre
ELAZIĞ    1 Kot          229, 668 m2.: 4=57, 417 m2.    “     
                    1 Ölçek       229, 668 m2.
    “   1 Urub (Rusu)  918, 672 m2.
     “    1 Kil    3674, 688 m2.

Bölgesi       Ölçü birimi   Metrik karşılığı
ESKİŞEHİR   1 Araba ot   4- 6 Dönüm
ERZURUM    1 Batman   459, 336 m2.
ERMENEK      Kutu    4, 5 ¬¬¬- 5 Kg.
GAZİANTEP     Kile    160 - 170 Kg.
        “     Timin    1/8 Kile
GİRESUN      Kod    1500, 00 m2.
       “     Kıye    2500, 00 m2.
GİRESUN      Karış    20 cm.
HADİM      Mandal   30- 40 m2.
   ‘’        Evlek    250. 00 m2
HADİM      Dönüm       1435, 4247 m2.
İSTANBUL   1 Kile    1837, 344 m2.
    “    1 Müd    36746, 88 m2.
İZMİR    1 Satraç   0, 57417 m2.
KARAPINAR   Çiftçi dönümü  2500. 00 m2.
     “    Yeni dönüm   2025. 00 m2.
     “    Hükümet dönümü  10000. 00 m2.
K.MARAŞ    Çiftlik    3000, 00 m2.
KELKİT    Kile    918, 672 m2.
NİKSAR    ½ teneke buğday  1300, 00 m2 REŞADİYE    
                    Kil        2067, 75 m2.
      “    Kot        459 m2.
     “   Evlek    229, 75 m2.
SAMSUN    Kil        918, 672 m2.

ÇARŞAMBA         Kesim    2765.00 m2                                                                                                             (Yeşilırmak’ın    Doğu Bölgesi)
2025,00 m2
(Yeşilırmak’ın Batı   Bölgesi)

TERME    Kesim    3600 m2.
ALAÇAM    Kabak    8000,00 m2.
SİVAS          Ölçek    918,672 m2.
SİVAS    Evlek    229,668 m2.

Bölgesi      Ölçü birimi   Metrik karşılığı
SİVAS    Kile    12861,408 m2.
TOKAT    Rublağ       1837,344 m2.
TRABZON    Kot        1200,00 m2.
URFA    Timin    1837,344 m2.
   “      Kile    14698,752 m2.
   “    Ölçek    918,672 m2.
YOZGAT    Kile    918,672 m2.
   “    Çerik    150,00 m2.
4) ESKİ TAPU KAYITLARINDA YER ALAN TAKVİMLER VE BUNLARIN BUGÜNKÜ KARŞILIKLARI

a) Hicri Takvim
Hicrî takvim Hz. Muhammed′in ölümünden sonra, günlerin hesaplanması konusunda ortaya çıkan bazı anlaşmazlıklar üzerine düzenlendi. Hz. Muhammed’in Mekke′den Medine′ye göç yani hicret yılı olan 622 Miladi yılı bu takvimin başlangıç yılı kabul edildi. Hicretin gerçekleştiği ayın Muharrem ayı  olduğu anlaşılınca takvimin başlangıç ayının da Muharrem olması kararlaştırıldı. Böylece 1 Muharrem gününe denk gelen 16 Temmuz 622 Milâdî tarihi  Hicrî takvimin başlangıç günü oldu. Hicrî yılı Milâdî  çevirmek için Hicrî yıl 33’e bölünecek, bu bölümden arta kalan sayı dikkate alınmadan bölüm olarak elde edilen sayı Hicrî yıldan çıkartılıp 622 sayısı eklendiğinde Milâdî yıl bulunmuş olacaktır.
Örneğin 1391 yılının Milâdî karşılığını bulalım: Önce Hicrî sayı olan 1391′i 33′e böleceğiz. Karşımıza sonuç olarak 42, kalan sayı olarak da 5 çıkmaktadır. Bu kalanı hesaba katmadan Hicrî rakam olan 1391′den bölüm olarak tespit edilen 42′yi çıkarıp, kalana 622′yi ilave edeceğiz. Bu durumda;
1391 : 33 = 42,  kalanı 5.    
1391¬¬ – 42 = 1349
1349 + 622 = 1971
Sonuç olarak Hicrî 1391′in karşılığı Milâdî 1971′dir.   

Tapu Kayıtlarında H.1263 (M.1847) ila H.1287 (M.1871) Tarihleri Arasında Hicrî (Arabî) Takvim Kullanılmıştır.

Hicrî / Arabî  Aylar        Sembolü            Kaçıncı Ay Oldukları
Muharrem            Mim harfi      I.  ay
Safer         Sad   harfi         II. ay
Rebi‘ü’l-evvel (R.Evvel) Ra, elif harfleri III. ay
Rebi‘ü’l-âhir (R.Ahir)  Ra harfi      IV. ay
Cemâziye’l-evvel (C.Evvel) Cim, elif harfleri  V. ay
Cemâziye’l-âhir (C.Ahir)    Cim harfi      VI. ay
Receb         Be harfi      VII. ay
Şaban         Şın harfi      VIII. ay
Ramazan            Nun harfi      IX. ay
Şevval         Lam harfi      X. ay
Zilka‘de (Z.Kade)   Zel, elif harfleri XI. ay
Zilhicce (Z.Hicce)      Zel harfi      XII. ay
b) Rûmî Takvim
Rûmî  sene M.Ö. 46′da Roma İmparatoru Jül Sezar adına düzenlen  takvim esasına dayanır. Yılbaşı Mart kabul edilir. Rûmî sene ile Hicrî sene arasında  süre farkı vardır.  Hicrî ayların 29 veya 30 gün sürmesi, bu aylarla, Milâdî aylar arasında yılda 10 günlük farkın oluşmasına neden oldu. Aradaki bu fark, her 33 yılda bir Hicrî yılın Milâdî ya da Rûmî yıldan  düşürülmesine neden olmuştur. Buna sıvış senesi denir. Rûmî seneyi bulmak için  Miladi seneden 584 çıkartılır. Örneğin: 1985 Miladi seneye çevirmek için 1985 – 584 = 1401  şeklinde  Rûmî seneyi buluruz. Rûmî seneyi Miladi seneye çevirmek için  örneğin 1331 senesini ele alalım. Miladi seneye çevirmek için 1331 senesine  584 ekleriz  Bu durumda 1331 + 584 = 1915 şeklinde  Miladi sene bulunur. Rumi sene 1840 yılında  yeniden  düzenlendi ve bu takvim 1925 yılına kadar  mali işlemlerde kullanıldı.  
Tapu Kayıtlarında R.1287 (M.1871) ila R.1334 (M.1918) Tarihleri Arasında Rûmî Takvim Kullanılmıştır.
Tapu kayıtları tutulmaya başladığı Hicri 1263 / Miladi  1847 tarihinden itibaren miri araziye ait kayıtlarda Hicri takvim esas alınmış, H.1287/M. 1871 senesine kadar kullanılmıştır. Bu seneden sonra kayıtlarda Rûmî takvim esas alınmış, kimi kayıtlarda Hicri ve Rumi yan yana verilmiştir.
Rûmî Aylar    Hangi Aya Tekabül Ettiği
Mart       Mart
Nisan        Nisan
Mayıs       Mayıs
Haziran          Haziran
Temmuz          Temmuz
Ağustos          Ağustos
Eylül       Eylül    
Teşrin-i Evvel (T. Evvel)  Ekim
Teşrin-i Sânî (T. Sani)   Kasım
Kânûn-ı Evvel (K. Evvel)     Aralık
Kânûn-ı Sânî (K. Sani)   Ocak
Şubat       Şubat

1334 (1918) Yılında, Rûmî Malî Yılbaşı Olarak Kânûn-ı Sânî Kabul adilmiş ve  1341 (1925) tarihine kadar Rumi Takvim kullanılmıştır.
Buna göre;
Rûmî Aylar    Hangi Aya Tekabül Ettiği
Kânûn-ı Sânî      Ocak
Şubat       Şubat
Mart       Mart
Nisan       Nisan
Mayıs       Mayıs
Haziran          Haziran
Temmuz          Temmuz
Ağustos          Ağustos
Eylül       Eylül
Teşrin-i Evvel (T. Evvel)  Ekim
Teşrin-i Sânî   (T. Sânî)     Kasım
Kânûn-ı Evvel (K. Evvel)  Aralık
c) Miladi Takvim
Tapu Kayıtlarında  M.1926 (R.1342) tarihinden sonra  Miladi Takvim  kullanılmaya başlanmıştır.

TKGM SÖZLÜĞÜ (KELİME KELİME ANLAMLARI)

Cumartesi, 19 Nisan 2008

TAPU HARÇLARI ve VERGİLER - HARÇ TARİFESİ

Cumartesi, 19 Nisan 2008

Harçlar Kanuna Ekli(4)  SAYILI TARİFEAÇIKLAMASI Tapu ve Kadastro İşlemlerinden Alınacak Harçlar 1-Tapu İşlemleri    KAYIT HARİCİ YERLER                                      1. Kayıt harici kalmış olan gayrimenkullerin tescilinden takdir olunan değer üzerinden,                  (Binde 9)Medeni Kanunun 713 üncü maddesindeki olağanüstü zamanaşımı ile (zilyetlikle) gayrimenkul kazanımı ve Kadastro Kanununun 22 nci maddesinde açıklanan tespit dışı kalan yerlerin tescili işlemi bu pozisyon kapsamında değerlen­dirilmelidir.    DOLDURULAN YERLER2. Deniz, göl ve nehir kıyılarında izinli ve izinsiz doldurma suretiyle iktisap edilen yerlerin tescilinden takdir edilecek değer üzerinden,(Binde 1260)Deniz, göl ve nehir kıyılarında doldurma suretiyle oluşan araziler Hazineye ait kabul edildiğinden günümüzde doldurma suretiyle gerçek kişiler ile özel hukuk tüzel kişilerinin gayrimenkul iktisapları mümkün değildir.İlgi: Tapu K. 8, Kıyı K.7MİRASIN İNTİKALİ, BAĞIŞTAN RÜCU, VASİYETİN İNFAZI, PİYANGO VE İKRAMİYE3. Gayrimenkullerin ve mülkiyetten gayri ayni hakların, kanuni ve mansup mirasçılara intikalinde, bağışlamadan rücularda ve vasiyetlerin infazında veya piyango ve ikramiye suretiyle iktisabında kayıtlı değer üzerinden, (Binde 9)Gayrimenkullerin ve mirasçılara intikali mümkün olan (intifa ve sükna dışındaki) üst, geçit, kaynak gibi mülkiyetten başka ayni hakların mirasçılara iştirak halinde veya doğrudan doğruya müşterek mülkiyet olarak intikalinde binde 9 oranında harç alınır. (İntikalin tescili için veraset ve intikal vergisinin tahakkuk ve tahsili beklenmemekle birlikte tescil tarihinden itibaren 15 gün içinde ilgili vergi dairesine bildirim yapılır ve intikali yapılan gayrimenkule  veya hisseye isabet eden veraset ve intikal vergisi tamamen ödenmedikçe devir ve ferağı yapılamaz ve üzerinde herhangi bir ayni hak tesis edilemez.)Rucü şartıyla yapılan bağışlamalarda bağışlananın bağışlayandan önce ölmesi halinde bağışdan rücu edilebilir. Bu rücu hakkı kullanılarak gayrimenkulün eski malik adına tescili istendiğinde,Vasiyetnamelerin infazında, Milli Piyango İdaresi’nin izniyle yapılan piyango çekilişlerinde ve ikramiye dağıtımlarının sonucunda talihlilere gayrimenkul isabet ettiği taktirde piyango ve ikramiye suretiyle iktisap edilen bu gayrimenkullerin talihliler adına tescilinde, Yukarıdaki pozisyon oranında harç alınmalıdır.İlgi: MK.599, TST.21, BK.242, MK.531 BAĞIŞ, İNTİFADAN FERAGAT, SÜRE DOLARAK İNTİFANIN TERKİNİ4. Gayrimenkullerin ve mülkiyetten gayri ayni hakların bağışlan­masından, kanuni mirasçılar dışında intifa hakkından kuru mülkiyet sahibi lehine ivazsız feragat edilmesinde ve süreli intifa haklarında süre dolarak intifa hakkının sona ermesinde kayıtlı değer üzerinden,(Binde 54)    Gayrimenkulün bağışlanması mümkün olduğu gibi, mülkiyetten başka ayni hakların da bağışlanması mümkündür. İvazsız (bedelsiz) surette mülkiyetten başka ayni hak (intifa, geçit, kaynak, üst hakkı) tesisi bağışlama anlamına gelir. İvazsız intifa hakkı tesisinde taşınmazın emlak beyan değerinin 2/3’ ünün binde 54’ü oranında harç tahsil edilir. (İvazsız olarak irtifak ve intifa hakları ile gayrimenkul mükellefiyeti tesisi ve bunlardan devri caiz olanların ivazsız devrine ilişkin resmi senetler dolayısıyla bu hakları edinenler ile devir alanlardan (2003 yılı için 4.640.000 TL.) maktu damga vergisi alınır.) Bağış harcının mükellefi lehine bağış yapılan kişidir. Bağışlama ivazsız bir iktisap olduğundan veraset ve intikal vergisinin tahsili için tescil tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde ilgili vergi dairesine bildirimde bulunmak gerekir Ayrıca bağış suretiyle iktisap edilen taşınmazların veraset ve intikal vergisi tamamen ödenmedikçe devir ve ferağı yapılamaz ve üzerinde herhangi bir ayni hak tesis edilemez (TKGM.Gn.1469).Taşınmazın tümü değil de paylı olarak bağışlanmasında; harç matrahı, taşınmazın kayıtlı değerinden bağışlanan paya isabet eden miktar olacaktır.Rehinle takyit edilmiş taşınmazların bağışlanmasında bağışlama yapıldığı anda borçtan hiç ödeme yapılmamış ise tümü, kısmen ödeme yapılmış ise kalanı beyan değerinden indirilir ve değerin artanı matrah kabul edilir (TKGM.Gn.1479).İntifa hakkından kanuni mirasçılar dışında kalan kuru mülkiyet sahibi lehine ivazsız feragat halinde (emlak beyan değerinin 2/3’ünden az olmamak üzere) bildirilen değer üzerinden binde 54 harç alınır.İntifa hakkı sahibinin bu hakkından kanuni mirasçı olan kuru mülkiyet sahibi lehine ivazsız feragat etmesi halinde sadece maktu terkin harcı tahsil ettirilmesi gerekmekte olup, diğer taraftan 7338 sayılı kanun uyarınca veraset ve intikal vergisi tarh ve tahakkukuna esas olmak üzere 213 Sayılı Vergi Usul Kanunun 150 nci maddesi gereğince durum ilgili vergi dairesine duyurul­malıdır. Süreli intifa hakkında sürenin dolması halinde (taşınmazın emlak beyan değerinin 2/3’ünden aşağı olmamak üzere) bildirilen değer üzerinden kuru mülkiyet sahibinden binde 54 harç alınır. İlgi: BK.234, MK.796 DALYAN VE VOLİ MAHALLERİ5. Dalyan ve voli mahallerinin tescili, intikal, hibe, vasiyet, temlik ve sair tasarrufi muamelelerde takdir olunacak kıymet ve bildirilen bedelden yüksek olanı üzerinden, (Binde 54)Dalyan, balıkların toplu olarak geçtikleri sahil civarında ve belli bir yerde ağlarla çevrilen deniz ve göl üzerindeki avlanma alanıdır.Voli Mahali (yeri), sahillerden deniz ve göle açılan ağların çevrelediği yerdir. Dalyan ve voli sahiplerinin deniz ve göllerin zemini üzerinde mülkiyet hakları olmadığı gibi bu yerlerde balık avlamaktan başka bir hakları da yoktur. Yürürlükteki mevzuata göre bu haklar yeniden kurulamamakla beraber, bu hakka konu olacak deniz ve ya göl kısmının idari yoldan Hazine adına tescilinden sonra 49 yıllığına kiralama veya daimi ve müstakil üst hakkı şeklinde aynı amacı karşılayacak haklar kurmak mümkündür.İlgi: TST.62, MK.un Uygulama Şekli K.18, MK.827 vd. 

İFRAZ – TAKSİM – BİRLEŞTİRME

6. a) İfraz veya taksim veya birleştirme işlemlerinde kayıtlı değerler üzerinden, (Binde 9) Bu fıkrada her ne kadar taksimden de söz edilmiş ise de taksim için harç oranını genel bir şekilde Binde 9 olarak kabul etmemek gerekir. Zira bu pozisyonun b ve c fıkralarında taksim konusu ayrıca ele alınmış ve ortak mülkiyetin oluşma biçimine göre ayırım getirilmiş ve ayrı oranlarda harç alınacağı hükme bağlanmıştır. Bu nedenle (a) fıkrasının sadece ifraz ve birleştirme için nazara alınması gerekmektedir. (Ayrıca, İfraz ve birleştirme beyannamelerine her yıl için maktu olarak belirlenen tutarda damga pulu yapıştırılması gerekir.) İfraz ve birleştirme harcı bu işlemlere giren parsellerin işlemden önceki değerleri üzerinden hesaplanır.     İlgi: TST.65,75 MİRASÇILAR ARASI TAKSİM  -  İMAR ŞUYUUNDA TAKSİM b.) Terekeye dahil gayrimenkullerin kanuni ve mansup mirasçılar arasın­da aynen veya ifrazen yapılacak taksimi ile imar parselasyon planları uygulama sonucu şuyuulanan parsellerin pay sahipleri arasında rızaen veya hükmen taksiminde kayıtlı değer üzerinden, (Binde 9)  Taksim harcının oranı ortak mülkiyeti oluşturan sebebe göre değişmektedir. Ortak mülkiyet miras yoluyla oluşuyorsa, terekeye dahil taşın­maz­ların iştirak halinde mülkiyet aşamasında iken kanuni veya mansup (atan­mış) mirasçılar arasında yapılacak aynen veya ifrazen taksiminde Binde 9, İmar uygulaması sonucu şuyulanan parsellerin paydaşlar arasında yapılacak aynen veya ifrazen taksiminde taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden binde 9 oranında harç alınır. Taksimin rızaen veya hükmen yapılması arasında fark yoktur. İlgi: TST.70, MK.699,703, İmar K.18 DİĞER  HALLERDE  (MÜŞTEREK  MÜLKİYETTE)  TAKSİMc.) Yukarıdaki fıkralar dışında kalan ve müşterek mülkiyete konu olan­ların rızaen veya hükmen pay sahipleri arasında aynen veya ifrazen taksi­minde kayıtlı değer üzerinden,(Binde 3.6)Miras ve imar şuyulandırması dışında kalan satış, bağış trampa gibi bir hukuki işlem sonucunda müştereken iktisap edilen (veya müşterek mülkiyete geçilmiş olan) taşınmazların rızaen veya hükmen taksiminde, taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden binde 3.6 taksim harcı alınması gerekir.(Şunu da önemle belirtelim ki, iki ve daha çok kişi tarafından bir kısım şayi payına sahip bulunulan taşınmazlardaki şayi payın, birisine bırakılması yolu ile her paydaşın bir taşınmazdaki paya sahip kılınması trampa olur. Bu işlemin taksim olabilmesi ve taşınmazdaki şuyulu halin giderilmesi için diğer pay sahiplerinin de taksime katılması gerekir Bu sağlanamadığı taktirde işlem, bir taşınmazdaki şayi payın diğerindeki payla trampası olacağından bu çeşit işlemlerden taksim harcı değil, trampa edilen paylar için beyan edilecek rayiç değerinden Binde 15 oranında harç alınması gerekir. Şu kadar ki, muristen intikal eden ve terekeye dahil bulunan tam ve hisseli taşınmazların varisler arasında taksimini ve miras şirketinin tasfiyesini gerektiriyorsa, işleme muristen gayri pay sahiplerinin katılmasının aranılması gerekmez ve işlemin taksim olarak kabulü icap eder. Ancak, işlemin, varislerin tümü tarafından istenilmiş olması yahut Medeni Kanunun 676 ıncı maddesi uyarınca sözleşme yapılmış bulunması veyahutta mahkemece karara bağlan­ması gerekmektedir. Varislerden bir kısmının terekeye dahil taşınmazlardaki mevrüs (miras kalmış) paylarını karşılıklı değiştirmeleri ise taksim olarak düşünülemez). İPOTEK TESİSİNDE   

İPOTEK – BORÇ MİKTARININ DEĞİŞTİRİLMESİ

7. a.) İpotekle sağlanan borç miktarı üzerinden,(Binde 3.6)İpotek işlemlerinde tapu kütüğüne tescil edilen ipotek alacağının miktarı üzerinden binde 3.6 tapu harcı, binde 7.5 damga vergisi tahsil edilmektedir. Harç ve damga vergisini krediyi alarak ipotek yaptıran kişi ödemektedir.  Bu da genelde gayrimenkul malikidir. Kanuni ipoteklerde de harç ve damga vergisi oranı aynıdır. Ancak bu kez kanuni ipotek talebinde bulunan bu masrafları ödeyecektir. İpoteğin resmi senet veya taraflar arasında düzenlenen kredi sözleşmesine istinaden tesisi arasında fark yoktur. Ziraat Bankası tarafından verilen tarımsal krediler nedeniyle tesis edilen zirai ipoteklerde  binde 3.6 tapu harcı tahsil edilmektedir. Binde 7.5 damga vergisinden zirai ipoteklerde muafiyet vardır. Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankasınca çiftçiye, Tarım Kredi ve Satış Kooperatifleri ile birliklerine açılacak kredilerle bunlara ait ipotek muameleleri ile muhtaç çiftçiye yapılacak dağıtımlarla ilgili her türlü kağıtlar damga vergisinden muaftır (Bkz. Damga Vergisi K. 2 sayılı Tablo). 1581 sayılı Tarım Kredi Kooperatifleri ve Birlikleri Kanununun 19. maddesine göre ortakların kooperatifleriyle yapacağı her türlü işlemler ve kooperatif lehine yapacakları  ipotek ve rehinler her türlü harç ve vergiden muaftır. Kooperatif bölge ve merkez birlikleri de yapacakları ipotek işlerinde harçtan, sermaye ve taşınmaz malları, satın aldıkları ve alacaklarını tahsil gayesi ile mülk edindikleri taşınmaz malları ve bunların borcunu ödeyen eski sahiplerine iadesi bütün vergi ve harçlardan muaftır. T.Halk Bankasınca, esnaf kefalet ve sanatkar kooperatifleri ve ortaklarına ve bu kooperatiflerin kendi ortaklarına açacağı her çeşit kredi işlemlerine ilişkin ipotek işlemleri harca tabi olup, damga vergisinden muaftır. Bankaların ipotek işlemlerinde bankanın ipotek sözleşmesinde verilen kredi tutarı belirtilmiş ise ipotek miktarı değil, bu kredi miktarı üzerinden harcın hesaplanması gerekir. İlgi: TST.30, MK.850İpotekte borç miktarının değiştirilmesi: Önceden tesis edilmiş ipotek de borç miktarının arttırılması veya azaltılması mümkündür. Azaltılması sadece alacaklının yazılı istemine istinaden yapılır ve terkin harcı alınır. İlave suretiyle belirtme yapılır. Borç miktarının arttırılmasında (ilave ipotek yapılmasında) ise, bu durum esas sözleşmenin tadili (değişikliği) mahiyetinde sayılacağından Tapu Kanununun 26.maddesine göre resmi senet düzenlenmesi gerekecektir. Bu resmi senede istinaden ipotek sütununun düşünceler sütununda ilave şeklinde belirtme yapılır ve bu ilaveye bakılması için ipoteğin alacak miktarı sütununa bir işaret konur. Örnek:  D.B: 1.3.51-A İlave: Borç miktarı 1 milyar arttırılarak 11 milyar liraya çıkarılmıştır. Tarih. Yev.Borç miktarının arttırılması halinde Harçlar Kanununa ekli 4. sayılı tarifenin 7/b pozisyonu gereğince sadece artan borç miktarı (yukarıdaki örnekte artan 1 milyar lira üzerinden) binde 3.6 tapu harcı ve binde 7.5 oranında damga vergisi tahsil edilir.       İPOTEKTEN KURTARMA - İPOTEĞE GAYRİMENKUL  (TEMİNAT)  İLAVESİ    b.) İpoteğe dahil gayrimenkullerden birisinin çıkarılarak başkasının ithalinde veya teminat ilavesinde borç miktarı üzerinden (Binde 3.6)İpoteğe dahil birden fazla gayrimenkullerden birinin veya birkaçının serbest bırakılması ve/veya mevcut ipoteğe bir veya birden fazla gayrimenkulün dahil edilmesi mümkündür.             a) İpotekten kurtarma: İpoteğe dahil gayrimenkullerden bir veya birka­çının serbest bırakılması (ipotekten kurtarılması)  halinde ipotek alacaklısının beyanı alınarak tescil istem belgesi düzenlenir. Ancak müşterek ipotekten sonraki bir yevmiye ile ipotek dışı bırakılacak taşınmaz mal dışındaki taşınmazlar üzerinde tesis edilmiş ipotekler varsa onların yazılı muvafakatlarının alınması gerekir. Zira, taşınmazlardan birinin müşterek ipoteğin kapsamından çıkarılması ile diğer taşınmazların satılma riski artmaktadır. Müşterek ipotekten önce tesis edilmiş ipotek alacaklılarının ise muvafakatını almaya gerek yoktur. Zira taşınmaz satılsa dahi onların hakları müşterek ipoteğe göre öncelikli olacaktır. İpotek, serbest bırakılan gayrimenkulün kütük sayfasından terkin edilerek, diğer gayrimenkullerin sayfalarındaki (düşünceler sütunundaki) bu sayfaya yapılan yollama çizilir. İlave şeklinde yeni belirtme yapılır. Sadece terkin harcı alınır. Örnek 1-A İlave: Müşterek ipotekten .. sayfadaki .. ada … parsel  serbest  bırakılmıştır. Tarih-Yev.b) İpoteğe gayrimenkul (teminat) ilavesi: İpoteğe yeni bir gayrimenkul ilave edilmesi halinde resmi senet düzenlenir ve  binde 3.6 tapu harcı ile binde 7.5 damga vergisi tahsil edilir. c) İpotek vadesinin uzatılması veya tenzili: Bu durumda tapu harcı alınmaz. Sadece binde 7.5 damga vergisi alınır. Vadenin üzeri kırmızı mürekkeple çizilir ve düşünceler sütununda ilave şeklinde açıklama yapılır. Örnek: 1-A İlave: İpoteğin vadesi ….. ay/yıl uzatılmış (azaltılmıştır) Tarih-Yev.          d) Alacağın temlik ve ipoteğin devri: Tapu harcı alınmaz, sadece binde 7.5 damga vergisi alınır. Alacağın temliki noterce düzenlenmiş ise ayrıca damga vergisi de alınmaz.  e) İpotek kayıtlarının tadilini (değişikliğini) gerektiren diğer işlemler: Kanımızca tapu harcı alınmaz sadece binde 7.5 damga vergisi alınır. Değişiklik (tadil) ile düzeltme (tashih) farklı olduğundan ipoteğin tesisi sırasında yapılmış olan hataların tashihinde ise damga vergisi değil, onbinde 5 oranında tapu harcı alınır. Örneğin, faiz oranı değişikliği, tesis edilmiş ipoteğe serbest dereceden yararlanma hakkı tanınması gibi.  

DERECE DEĞİŞİKLİĞİ

c.) Mevcut ipotek derecelerinin sonradan istenilen değişikliklerinde borç miktarı üzerinden, (Binde 1.8)Tesis edilmiş ipoteklerde mevcut  ipotek derecelerinin sonradan değiştiril­mesi, indirilmesi veya yükseltilmesi mümkündür. 1. derecede bulunan ipotek 3. dereceye indirilebilir. 3. derecede bulunan ipotek 1. dereceye yüksel­tilebilir. Derece ipoteğin esaslı unsurlarından olduğundan, derece değişikli­ğinde resmi senet düzenlenmesi gerekir.Derece yükselmesinde yükselen ipoteğin yükseleceği yerde boş olan alacak miktarını da aşmaması gerekir. Aşması halinde aşan miktar için (yükselerek önüne geçtiği ipoteklerin) muvafakatını aramak zaruridir. Derece yükseltilmesi genelde serbest dereceden yararlanma hakkı bulunmayan ipoteğin, önündeki derece boşalınca oraya ilerlemesi için uygulanmaktadır.                                          Derece indirilmesi için, muvafakata gerek yoktur. Derece değişikliğinde değişen derece kırmızı mürekkeple çizilerek hemen üstüne yeni derecesi mavi mürekkeple yazılır. Ayrıca bu değişiklik ilave şeklinde ipoteğin düşünceler  sütununda gösterilir. Örnek: 3-C ilave: İpoteğin derecesi 1. dereceye yükseltilmiştir. Tarih-Yev.Derecenin indirilmesi veya yükseltilmesinde ipotek alacağı miktarı üzerinden binde 1.8 harç, binde 7.5 oranında da damga vergisi tahsil edilir. (Not: İpotekte derece değişikliği günümüzde hemen hemen hiç uygulanama­maktadır. Bunun da nedeni harç ve damga vergisi toplamının yeni bir ipotek kadar olmasındandır. Bu oranlarda indirim yapılması gerektiği kanısındayız.)İlgi:  MK.870 GEÇİCİ TESCİL ŞERHİ (MUVAKKAT TESCİLLER)8. Medeni Kanunun 1011 inci maddesi gereğince yapılacak tescillerde kayıtlı değer üzerinden, (Binde 1.8)Medeni Kanunun 1011 inci maddesinde ayni bir hakkının mevcut olduğu iddiasında bulunanlar ile tescil için aranan belgeleri eksik olanların geçici tescil şerhi (muvakkat tescil) verdirebileceği belirtilmiş, Tapu Sicil Tüzüğünün 58 inci maddesinde de bu geçici şerhin mal sahibi ve ilgililerin istemi veya mahkeme kararıyla yapılacağı açıklanmıştır. Her iki halde de istem belgesi düzenlenir. Geçici tescil şerhi ister mal sahibi ve ilgililerin isterse mahkeme kararıyla yapılsın binde 1.8 harç tahsil edilmelidir.  MAL REJİMİ SÖZLEŞMESİ – MAL ORTAKLIĞI - ŞUFA – İŞTİRA – VEFA – AİLE YURDU - ARTMİRASÇI ATANMASI9. Mal rejimi sözleşmesi ve mal ortaklığının, mukaveleden mütevellit şufa, iştira ve vefa haklarının, aile yurtlarının, artmirasçı atanmasının sicile şerhi veya tescilinden kayıtlı değer üzerinden,(Binde 5.4)a. Mal rejimi sözleşmelerinin şerhinde (MK.203 vd.), b. Mal ortaklığının tescilinde (MK.256),c.Sözleşmeden doğan şufa, iştira, vefa haklarının şerhinde (MK.732,735),d. Aile yurdu kurulmasında (MK.386),e. Artmirasçı atanmasında (MK.521), Kayıtlı değer üzerinden binde 5.4 tapu harcı tahsil edilir. ADİ VE HASILAT KİRASI10. Adi veya hasılat kira mukavelelerinin tapu siciline şerhinde mukavele müddetine göre hesaplanacak kira toplamı ve mukavele mevcut değilse veya mukavelede müddet belirtilmemişse bir yıllık kira bedeli üzerinden,(Binde 5.4)Hasılat kirasında, kira karşılığı olarak üretilecek veya yetiştirilecek mal yahut eşya gösterildiği takdirde kiraya karşılık verilecek mal veya eşyanın tutarı ilgililere beyan ettirilmeli ve harç beyan edilecek bedel üzerinden hesaplanmalıdır.Döviz üzerinden yapılan kiralarda, talep günündeki Merkez Bankası döviz kuru üzerinden kira alacağı Türk Lirasına çevrilerek harç hesaplanmalıdır.(Kira sözleşmesi noter tarafından düzenlenmişse damga pulları noterce muhafaza edilen nüshasına yapıştırılacağından, tapuya gelen nüshada buna dair bir açıklama varsa, damga vergisi açısından başkaca bir işlemi gerektirmez. Aksi halde mukavele süresine göre kira bedeli toplamı üzerinden binde 1.5  damga vergisinin kira sözleşmesi üzerine damga pulu yapıştırılarak tamam­lattırılması ve iptali gerekir (TKGM.Gn.1450).İlgi: BK.255, TST.55 TEFERRUAT (EKLENTİ)11. Teferruatın tapu siciline kaydında beyan olunan değeri üzerinden, (Binde 3.6)Teferruat olarak tapu siciline kaydı istenilen eşya çeşitli olduğu takdirde malik, her birinin değerini ayrı ayrı göstermeli ve fakat harç bunların toplamından hesaplanmalıdır. Teferruatın beyanlar sütununa kaydı için istem belgesi düzenlenir.İlgi:  MK.621, TST.61       SATIŞ VAADİ - İRTİFAK VAADİ12. Satış vaadi sözleşmeleri ile irtifak hakkı tesisi vaadi sözleşmelerinin tapu siciline şerhinde, sözleşmede yazılı bedel ile kayıtlı değerin yüksek olanından, bedelsiz olanlarında kayıtlı değerden,(Binde 5.4)Satış vaadi: Noterlerce düzenlenen satış vaadi sözleşmeleri taraflardan biri isterse tapu siciline şerh verilir. Döviz üzerinden yapılan satış vaadlerinde, talep günündeki Merkez Bankası döviz kuru üzerinden satış vaadi bedeli Türk Lirasına çevrilerek harç hesaplanmalıdır.İrtifak hakkı tesisi vaadi: Gayrimenkulün mülkiyetinin devri vaad olunabileceği gibi gayrimenkul üzerinde irtifak hakkı (üst, kaynak, intifa, sükna, geçit v.s.) kurulması da vaad olunabilir (Tapu K.26). İrtifak hakkı vaadi de satış vaadindeki gibi şerh verilebilir. Vaadin ivazlı veya ivazsız olmasında bir fark yoktur. Şerh için alınacak harç oranı binde 5.4’ dür. Sözleşmede bedel yazılı değil ise, kayıtlı değer üzerinden, sözleşmede bedel yazılı ise bu bedel ile kayıtlı değerin yüksek olanından harç hesaplanır. Kat karşılığı inşaat hakkının şerhi: Noterlerce düzenlenen kat karşılığı inşaat hakkı, bir mülkiyet devir vaadi mahiyetinde olduğundan satış vaadi gibi bir ön akittir. Satış vaadinde olduğu gibi taraflardan biri isterse tapu kütüğüne şerh edilebilir (MK.1009, TST.55/c). Kat karşılığı inşaat şerhi satış vaadi gibi nitelen­dirildiğinden şerh için binde 5.4 harç alınması gerekmektedir. Harç arsanın emlak beyan değerinden aşağı olmamak üzere, beyan edilen değer üzerinden hesaplanır. Bağışlama vaadi: Noterlerce düzenlenen gayrimenkul ve irtifak haklarının bağışlanması vaadi sözleşmeleri gayrimenkul malikinin istemiyle tapu kütüğüne şerh edilebilir (TST.55/c). Bağışlama vaadinin şerhinde harç oranı­nın ne olacağı belirgin değildir. Harçlar Kanununa ekli (4) sayılı tarifeyle bu konuda açık bir harç öngörülmemiştir. Kanımızca bu tarifede yapılacak bir değişiklikle satış vaadinde olduğu gibi bağışlama vaadi için binde 5.4 harç tahsilinin öngörülmesi faydalı olacaktır. İlgi: TST.55, BK.238 CİNS DEĞİŞİKLİĞİ 13. a.) Arsa ve arazi üzerine yeniden inşa olunacak bina ve sair tesislerin tescilinde Emlak (Bina) Vergisi değeri üzerinden, (Binde 15)Bu pozisyon gereğince alınacak harç vergi dairesince tahsil edilecektir. Bu nedenle vergi dairesince harç alınan yapılar dolayısıyla tapu sicilinde yapılacak, cins değişikliği işlemi için, ayrıca harç alınmayacaktır. Harcın vergi dairesince tahsil edildiğinin belgelendirilmesi yeterlidir.Emlak Vergisi Kanununun 27. Maddesinde belirtilen ek süreler içinde emlak vergisi beyannamesi verilmemiş ve tapuda cins değişikliği yapılmamış olanlarda bu pozisyona göre vergi dairesince alınacak harç %50 fazlasıyla alınır. Bayındırlık ve İskan Bakanlığının görüşü alınarak Maliye ve Gümrük Bakanlığınca tespit ve ilan edilmiş bulunan sosyal mesken, işçi evleri ve bunlardan daha düşük nitelikteki meskenler için Emlak (Bina) Vergisi değeri üzerinden, (Binde 7.5)Yukarıdaki fıkra uyarınca hesaplanacak harç, emlak vergisi beyanna­mesinin verilmesi gereken süre içinde, şekli ve muhtevası Maliye ve Gümrük Bakanlığınca tespit edilecek bir beyanname ile beyan edilir ve beyanname verme süresi içinde ödenir.Cins değişikliği nedeniyle verilmesi gereken beyannamenin kanuni sürenin sonuna kadar verilmemesi halinde harç vergi dairelerince cezalı olarak tarh olunur. Tapu siciline tescil yapılmaması halinde de bu harcın tahsili aynı esaslar dahilinde yürütülür.İlgi: TKGM Gn.1997/8     ŞUFA İLAMIb.) Meşfu (hisseli) payın şufa hakkı sahibi tarafından ilama müsteniden iktisabında, kayıtlı değer üzerinden,(Binde 18)Kanuni veya sözleşmeden doğan şufa hakkının kullanılması (üçüncü kişiye devredilmiş, satılmış hissenin mahkeme kararıyla alınması) halinde bu şufa ilamının infazında binde 18  harç tahsili gerekir. Tapu iptal ve tescil kararları irdelenerek tapu iptalinin bir şufa davası sonucu verildiğinin tespiti halinde yukarıdaki pozisyon oranında harç tahsil edilmelidir. Şufa ilamları 10 yıllık zaman aşımı süresine tabi olmayıp, 10 yıllık süre geçtikten sonra dahi infazı mümkündür (TKGM Gn.1322).İlgi:  MK.734 HER NEVİ CİNS VE KAYIT TASHİHİc.) (a) fıkrası dışında kalan her nevi cins ve kayıt tashihinde emlak vergisi değeri üzerinden, (Onbinde 5)Taşınmazın cinsinin yapılı hale getirilmesi dışında kalan her nevi cins ve kayıt tashihi bu pozisyona girmektedir (Harç K.65). Bu pozisyona;Kamulaştırılan taşınmazların kamulaştırmadan vazgeçilerek eski sahibi adına iade yoluyla tescili, Elbirliği mülkiyeti (iştirak) şeklinde kayıtlı taşınmazların paydaşlar adına Paylı (müşterek) mülkiyet şeklinde tesciline ilişkin işlemler dahildir. (İştirakın bozulmasında ayrıca her yıl için belirlenen tutarda maktu damga pulu yapıştırılır.) Ayrıca taşınmazın  yüzölçümünün, malikin adı, soyadı ve baba adının düzeltilmesi gibi işlemler bu pozisyona girer. Mahkeme kararına istinaden yapılan tescillerde ise hemen bu pozisyona göre harç tahsil edilmemeli mahkeme kararına konu tapu işlemi ne ise o işlemin girdiği pozisyona göre harç hesaplanmalıdır. Örneğin, muvazalı işlemin hükmen düzeltilmesinde binde 108, şufa  hakkının kullanılmasına ilişkin ilamlarda binde 15, hükmen kamulaştırmalarda binde 15 harç alınmalıdır. Mahkeme kararına konu tapu işlemi hiç bir pozisyona girmiyorsa her nevi kayıt tashihi olarak kabul edilip onbinde 5  oranında harç alınmalıdır.Boşanma ilamında eşlerden birine veya çocuklara, diğer eşin taşınmazının bırakılması halinde bunun tescili kendisine taşınmaz bırakılan eşin istemi üzerine yapılır ve onbinde 5 oranında kayıt tashihi harcı alınır. Evlenen kadının soyisim değişikliğinde yeni soyisminin tapu kütüğüne işlenmesi istenirse yine onbinde 5 harç alınır. Ancak, evlenerek soyisminin değiştiği nüfus kayıtları veya evlenme cüzdanı ile kanıt­lanabildiği takdirde bu belgelerin örnekleri dosyaya takılarak soyisim tashihi yapılmadan taşınmazın tasarruf edilmesi de mümkündür. Tapu ve Kadastro idarelerinin sebep olduğu hatalar harç alınmadan düzeltilir (TKGM. Gn.1458).İpoteğin tescili sırasında yapılmış olan hataların düzeltilmesi halinde ipotek miktarı üzerinden onbinde 5 tapu harcı tahsil edilir. Hisseli taşınmazlardaki tashih işlemlerinde harç hisseye tekabül eden değer üzerinden hesaplanır. Ancak cins tashihi gibi taşınmazın tümünü ilgilendiren düzeltme işlemlerinde harç taşınmazın tümünün değeri üzerinden hesaplanacaktır. Şirketlerin birleşme devralma, bölünme işlemleri sonucu tapuda yapılacak tashih işlemleri esasen bu pozisyona girmekle beraber harçlar kanunun 123. Maddesinde yapılan değişiklikle bu işlemler harçtan istisna tutulmuştur.

İlgi: TST.85, TKGM.Gn.1458

 

TERKİN

14. Tapu harcı mevzuuna giren işlemlerle ilgili tescil ve şerhlerin terkininden, (2003’de 5.560.000 TL.)Her terkin harca tabi değildir. Sadece, tescil veya şerhi yapılırken harç alınmış işlemlerin terkininde harç alınır. Beyanlar sütunu dışındaki sütunlara yazılan hususların çoğu (resmi dairelerden gelenler dışında) harca tabidir. Bu nedenle bunların terkinlerinde de harç alınması zaruridir. Ancak beyanlar sütununa yazılan hususlar biraz farklıdır. Bu sütuna yazılanların büyük bir çoğunluğu üçüncü kişileri aydınlatıcı ve uyarıcı mahiyettedir ve harç alınmadan yazılır. Özellikle beyanlar sütununda yapılacak terkinlerde, buraya yazılırken harç alınıp alınmadığına bakılarak terkininde harç alınıp alınmayacağının belirlenmesi gerekir. Bir kaydın terkinine yönelik mahkeme kararının infazında da terkin harcı alınır.İlgi: MK.1027, TST.78 KOOPERATİFLERDE FERDİLEŞME15. Yapı kooperatiflerinin ortaklarına dağıtacağı gayrimenkullerin ortaklar adına tescilinde kayıtlı değer üzerinden, (Binde 1.8)Ferdileşme aşamasında kooperatif temsilcilerince bağımsız bölüm numaralarıyla tahsis yapılacak kişilerin bildirilmesi ve bunlara ait nüfus cüzdan örneklerinin veya bilgilerinin yetki belgesiyle birlikte ibrazı tescil için yeterlidir. Kura keşidesi veya genel kurul kararı istemeye gerek yoktur. Binde 1.8 oranındaki ferdileşme harcı, ortaklara dağıtılan her bağımsız bölümün beyan edilen değeri üzerinden lehine işlem yapılan kooperatif üyesini temsilen kooperatif yetkililerin­den  alınır.       İlgi: Koop.K.81 

HARİTA KOPYASI

16. Gayrimenkullere ait haritaların kopyalarının verilmesinden her parsele ait kopya için, (2003’de 11.190.000 TL.)Birden fazla parseli içeren pafta kopyası veya röperli kroki verildiğinde içerdiği her parsel için ayrı harç alınır.İlgi: TST.101 KAYIT VE BELGE ÖRNEĞİ17. İlgililerin isteği üzerine gayrimenkullere ait verilecek kayıt örneklerinin her birisiyle çıkarılacak belge örneklerinin beher sayfasından (Fotokopiler dahil)(2003’de 2.250.000 TL.)20 satır bir sayfa ve elli harf bir satır itibar olunur. Son sayfa 20 satırdan eksik de olsa bir sayfa sayılacaktır (Harç K.135), Fotokopi suretiyle suret çıkarılması da harca tabidir. Fotokopinin “aslı gibidir” şeklinde onaylanıp onaylanmadığının önemi yoktur.  İlgi: MK.1017,1020, TST.101 PAYLI MÜLKİYETİ DEVAM ETTİRME SÖZLEŞMESİ18. Taksim hakkının bertaraf edilmesinde bunun beyanlar hanesine işlen­mesinde gayrimenkulün kayıtlı değeri üzerinden,(Binde 9)Paylı (müşterek) mülkiyette taksim hakkı hukuki bir tasarrufla 10 seneden fazla süreli olmamak kaydıyla kısıtlanabilir. Paydaşlar arasında yapılacak bu paylı mülkiyeti devam ettirme yükümlülüğünün beyanlar hanesinde belirtilmesi mümkündür (TKGM.Gn.1229). Bunun için istem belgesi düzenlenir ve binde 9 oranında harç tahsil edilir. Bu kayıt terkin edilmeden tarafların taksim talebi olursa reddedilir.İlgi: MK.698 MUVAZAA19. Muvazaa tarikiyle vaki tescillerin hükmen düzeltilmesinde kayıtlı değer üzerinden,(Binde 108)Muvazaa Borçlar Kanununun 18 inci maddesinde düzenlenmiştir. Muva­zaa, gerçek ismi ve niteliği saklanarak, başka bir isim altında üçüncü kişileri aldatmak için göstermelik olarak yapılan işlemdir. Mirastan mal kaçırmak için bağışlandığı halde satış gibi gösterilen işlem, hacizden kaçmak için yapılan göstermelik satış örnek gösterilebilir. Bu tür muvazaalı (göstermelik) işlemler muvazaa ve şekil yetersizliğinden mahkemece iptal edilebilmektedir. Bu neden­le tapu iptali ve tescil davaları sonucu verilen kararlar irdelenerek, muvazaalı işlemin iptali söz konusu olduğu hallerde eski malik (muvazaalı satış yapan malik) adına yeniden tescil için binde 108 harç alınması gerekir. SATIŞ  -  Ö.K.B.    TRAMPA  -  CEBRİ İCRA  -  ORTAKLIĞIN GİDERİLMESİ  -  KAMULAŞTIRMA20.a.) Gayrimenkullerin ivaz karşılığında veya ölünceye kadar bakma akdine dayanarak yahut trampa hükümlerine göre devir ve iktisabında gayrimenkulün devir ve iktisap bedelinden az olmamak üzere emlak vergisi değeri üzerinden (cebri icra ve şuyuun izalesi hallerinde satış bedeli, istimlaklarda takdir edilen bedel üzerinden) devir eden ve devir alan için ayrı ayrı,(Binde 15)1. Satış (BK.213)                                5. Cebri İcra (TST.21/e) 2. Ö.K.B. (BK.511)                    6. Ortaklığın giderilmesi (TST.21/e)3. Kaydı Hayat ile İrad (BK.507)    7. Kamulaştırma (TST.21/d)4. Trampa (BK.232)Bu işlemlerde taraflardan ayrı ayrı binde 15 oranında harç alınır. Satış, Ö.K.B., Ölünceye Kadar Gelir Sözleşmesi karşılığı gayrimenkul temliki ve Trampa akitlerinde devir ve iktisap için ödenen bedelden az olmamak üzere kayıtlı değer üzerinden harç hesaplanır. Trampada trampa edilen her taşınmazın kayıtlı değeri üzerinden ayrı ayrı harç hesaplanır. Cebri icra, ortaklığın giderilmesi hallerinde ihale kararında yazılı bedel üzerinden harç hesaplanır. İhale kararı eski tarihli ise ihale bedeli üzerine yeniden değerleme oranları uygulanır. Cebri ihalede satıcının harcı icra dairesince tahsil edilmiş ise (yeni harç oranları üzerinden) sadece alıcının harcı alınır.Kamulaştırma Kanununun 7 nci maddesine göre konan belirtme ile 31/b’ ye göre konan şerhlerden ve bunların terkininden harç alınmaz. Ancak kamulaştırmanın tescili ister rıza’en ferağ şeklinde olsun, ister hükmen olsun harca tabidir. Harç oranı tarafların her biri için binde 15, toplam binde 30’ dur. Kamulaştırma Kanununun 29 uncu maddesi gereğince kamulaştır­malarda tahsil edilmesi gereken her iki tarafa ait toplam binde 30 oranındaki tapu harcının, kamulaştıran idareden tahsili cihetine gidilmesi, kamulaştıran idarenin Harçlar Kanununun 59 uncu maddesine göre harçtan muaf olması halinde harç tahsil edilmeden kamulaştırma taleplerinin karşılanması gerekir. Çünkü kamulaştırmanın gerektirdiği tapu harç ve giderlerinin tümünün kamulaştırıcı idare tarafından ödenmesi gerekmektedir (TKGM.Gn.1483). Kamulaştırılan taşınmaz malın kamulaştıran idare adına tescili için alınması gerekecek ifraz, tashih ve benzeri işleme ilişkin harcın harç bağışıklığı yoksa kamulaştıran idareden alınması gerekir. Taşınmaz sahibinin kamulaştırmayı ve takdir edilen bedeli yerinde görerek takrir verme isteminde bulunması bu durumu değiştirmez, yine harcın muafiyeti yoksa, kamulaştırıcı idareden alınması gerekir. 

ZİLYETLİK DEVİR SÖZLEŞMESİ

Tapuda kayıtlı bulunmayan gayrimenkullerin, zilyetlik devir sözleşmeleri ile devrinde de bu fıkra hükümleri uygulanır. Hesaplanacak harç zilyetlik devir sözleşmeleri yapılmadan önce, şekli ve muhtevası Maliye ve Gümrük Bakanlığınca tespit edilecek bir beyanname ile bildirilir ve beyanname verme süresi içinde ödenir. Tapuda kayıtlı bulunmayan gayrimenkullerin zilyetlik devir sözleşmelerini yapma yetkisi tamamen noterlere ait olduğundan bu fıkranın tapu sicil müdürlüklerini ilgilendiren bir yönü yoktur. (Bkz.1512 sayılı Noterlik Kanunu)  AYNi SERMAYEb.) Gayrimenkullerin, irtifak haklarının ve gayrimenkul mükellefiyetinin sermaye şirketlerine sermaye olarak konulmasında ticaret mahkemesince tayin olunan değer üzerinden devir alan için ve gayrimenkul devir hallerinde devir eden için,(Binde 36)Ticaret şirketlerine sermaye olarak gayrimenkul veya gayrimenkul üzerindeki mülkiyetten başka ayni haklar sermaye olarak konabilir (TTK. 140/3, 143/2). Şirket ana sözleşmesinde yer alan ayni sermayenin şirketin mülkiyetine geçmesi için resmi senet düzenlemeye gerek yoktur. Şirket yetkilisinin talebi ile şirket adına tescil yapılır. Gayrimenkul malikinin (şirket ortağının) rızasını aramaya gerek yoktur. Yetki belgesinde şirketin hangi işleri yapacağı, temsilcileri ve nelerin ayni sermaye olarak konacağı belirtilmiş ise, bilirkişilerce yapılan değer takdirinin Ticaret (olmayan yerlerde Asliye Hukuk) Mahkemesince tasdik edilmiş olması halinde bu değerler üzerinden her iki taraftan ayrı ayrı binde 36 oranında harç tahsil edilir.  Şirket ana sözleşmesinde yer almayan gayrimenkul malların ayni sermaye olarak konulması talep edilirse gayrimenkul maliki ile şirket temsilcisi arasında resmi senet düzenlenir ve ticaret mahkemesince tayin olunan değer üzerinden her iki taraftan ayrı ayrı binde 36 harç hesaplanır (Maliye Bakanlığı Gelirler Genel Müdürlüğünün 21.11.1998 gün ve 73049 sayılı yazısı).Yukarıda açıklandığı üzere, şirketlere ayni sermaye olarak gayrimenkul konulması halinde, Harçlar Kanununa ekli (4) sayılı Tarifenin 20/b bendine göre tapu harcı tahsil edilmektedir. Ana kural bu olmakla beraber, 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun geçici 23 ve 28. maddeleri ile bu ana kurala istisna getirilmiştir.Buna göre, kurumların üretim veya turizm yatırım veya işletme belgesine sahip turizm tesislerinin ve bu tesislere ilişkin gayrimenkullerin tamamının veya bir kısmının, teşvik belgeli yatırım yapmak üzere kurulacak olan bir sermaye şirketine veya yeni kurulacak olan yabancı ortaklı bir anonim şirkete sermaye olarak konulması halinde yapılacak tescil işlemleri tapu ve kadastro harçlarından istisnadır (5422 sy. KVK. Geçici Md.23,28).5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun Geçici 23. Maddesinde ise, kurumlar vergisi mükellefi olan şirketlerin en az iki yıldır şirketlerinin aktifinde kayıtlı bulunan gayrimenkulleri satıp, bundan doğan kazancı sermayeye eklemeyi taahhüt ederlerse bu gayrimenkul alım satımı nedeniyle ödenmesi gereken toplam Binde 30 tapu harcının alınmayacağı belirtilmiştir.İlgi: TKGM.Gn.1513 TAŞINMAZ YÜKÜ (GAYRİMENKUL MÜKELLEFİYETİ) c.) Gayrimenkul mükelefiyetinin tesis ve devir yoluyla iktisabında tesis ve devir için ödenen bedel üzerinden (Bu bedel muayyen zamanlarda bir şey yapmak veya vermekten ibaret olduğu taktirde mükellefiyet bedeli beher sene verilecek veya yapılacak şeylerin 20 misline eşit sayılır) devir alan için,(Binde 15)Gayrimenkulün niteliği ile ilgili bulunan mükellefiyetler (taş, kum, çakıl, ağaç, toprak vermek gibi), resmi senetle tesis edilebilmekte ve tesisinden sonra başkalarına devire konu olabilmektedir. Bu hakkın bedelli kurulması veya bedelli devri halinde ödenen bedel üzerinden binde 15 oranında harç tahsil edilir. Bedel açıkça gösterilmeyip de, belirli zamanlarda bir şey yapmak veya vermekten ibaret ise, harca esas bedel  her sene verilecek veya yapılacak şeylerin 20 mislinin değeri sayılır. İlgi: MK.839, TST.30DAİMİ VE MÜSTAKİL HAKd.) Gayrimenkul hükmündeki daimi ve müstakil hakların tesis ve devri için, ödenen bedel üzerinden (Bu bedel bunların ayrı kayıtlı değerleri mevcut ise bu değerden, mevcut değilse üzerlerinde bu hakların tesis edildiği gayrimenkullerin emlak vergisi değerinin yarısından aşağı olamaz) devir alan için, (Binde 15)30 yıl ve daha uzun süreli bulunan ve üçüncü kişilere devri yasak olmayan, mirasçılara intikali mümkün bulunan  irtifak hakları (kaynak ve üst hakkı gibi) talep halinde  tapu kütüğünde ayrı bir sayfaya  tescil edilebilmektedir. Bu haklar resmi senet düzenlenerek başkalarına devredilebilmekte, ipotek edilebil­mektedir. Daimi ve müstakil hakkın değeri gayrimenkulün emlak vergisi değerinin yarısından aşağı gösterilemez. Bu hakkın bazen ayrı kayıtlı değeri de olabilmektedir. Eski hukukumuzdan kaynaklanan ve bu gün artık tesisleri mümkün olmayan henüz tasfiye olmamış haklar dahi talep halinde tapu kütüğünden müstakil bir sayfaya kaydedilmektedir.  Ege Bölgesinde bulunan muhdesat niteliğindeki zeytin ağaçları buna örnek gösterilebilir. Müstakil sayfadaki bu hakların devrinde resmi senet düzenlenmekte ve sanki bir gayrimenkul gibi tedavül yapılmaktadır. Bu hakların devrinde alınacak harç oranı binde 15’ dir. İlgi: MK. 751, TST.10 İRTİFAK HAKKI TESİS VE DEVRİe.) Gayrimenkul üzerine irtifak hakkı tesis ve devrinde (634 Sayılı Kat Mülkiyeti Kanununa göre yapılan kat irtifakları hariç olmak üzere) tesis ve devir için ödenen bedel üzerinden devir alan için, (Binde 15)İrtifak hakkı tesisi: Gayrimenkul üzerine bedelli olarak üst, geçit, intifa, sükna, kaynak gibi bir irtifak hakkı tesis edilmek istendiğinde resmi senet düzenlenerek, tesisi için ödenen bedel üzerinden sadece lehine irtifak hakkı kurulan taraftan binde 15 harç alınır. Mahkeme kararına istinaden irtifak hakkı tesisinde de bu pozisyona göre harç alınır. Ancak Kat Mülkiyeti Kanununun 55 inci maddesi ile harçtan muaf tutulduğundan, kat irtifakı tesisi taleplerinde harç alınmaz. İrtifak hakkının devri: İrtifak haklarından devri kabil olanların devrinde de resmi senet düzenlenerek sadece devir alandan ödenen bedel üzerinden binde 15  oranında harç alınır. İrtifak hakkındaki değişiklik: İrtifak hakkının yerinin, kapsamının süresinin, şartlarının bedelli veya bedelsiz değiştirilmesi, resmi senetle olur ve tashih harcı tahsil edilir.İlgi: MK.779,TST.30 

KURU  MÜLKİYET SATIŞI

f.) İvaz karşılığında kuru mülkiyet iktisabında devir bedeli üzerinden devir eden ve devir alan  için ayrı ayrı, (Binde 15) Mülkiyet kavramı kendi içinde bölündüğünde ikiye ayrılır (a.kuru mülkiyet,  b.intifa hakkı). Taşınmazın emlak beyan değerinin 1/3’ü kuru mülki­yetin değeri, 2/3’ü ise intifanın değeri olarak kabul edilir. Kuru mülkiyet satışı iki şekilde karşımıza çıkar:a) İntifası başkasına ait taşınmazın maliki üzerinde sadece kuru mülkiyet bulunacağından bu kuru mülkiyetin satışı,b) Bir taşınmaz veya hissenin mülkiyetine sahip olanın intifa hakkını üzerinde tutarak sadece kuru mülkiyetini satışı. Her iki halde de taşınmazın emlak değerinin 1/3’ünden aşağı olmamak üzere bildirilen bedel üzerinden binde 15 oranında tapu harcı hesaplanır. 2-Kadastro HarçlarıKadastro işlemleri sonucunda tapu siciline tescil edilen gayrimenkullerde kayıtlı değer üzerinden:a) Tapuda murisi ve ya kendi adına kayıtlı olup da tespitte hazır bulunanlara ait gayrimenkullerin kadastrolanmasında,(Binde 5.4)b) Tapuda murisi veya kendisi adına kayıtlı olup da tespitte hazır bulunamayanlara ait gayrimenkullerin kadastrolanmasında,(Binde 9)c) Aslen senetsiz gayrimenkullerin zilyedi adına kadastrolanmasında tespitte hazır bulunanlardan, (Binde 7.2)d) Aslen senetsiz gayrimenkullerin zilyedi adına kadastrolanmasında tespitte hazır bulunmayanlardan, (Binde 10.8)(Yukarıdaki fıkralar gereğince ödenecek harç miktarı her parsel için her yıl için belirlenen maktu harç miktarından aşağı olamaz.) Kadastro yapılan taşınmaz mallara emlak vergisi son beyan dönemi dikkate alınarak dört sayılı tarifede gösterilen oranlarda, kadastro harcı tahakkuk ettirilir (Kadastro K.36). Kadastro yapılan yerlerde, emlak vergisi değeri belli olmayan taşınmaz mallara kadastro ve dava harcıyla yargılama giderlerine esas olmak üzere kadastro komisyonunca kıymet takdir edilir.